دوره 6، شماره 2، 1388

روند تحقیقات علوم دارویی در ایران در مقایسه با كشورهای خاورمیانه و آفریقای شمالی: یك مطالعه علم‌سنجی

بيتا مسگرپور, آرش اعتمادي, اكبر فتوحي, عباس كبريائي‌زاده, مسعود يونسيان

چکیده


مقدمه: با توجه به نقش اساسی داروها در سلامت جامعه، تحقیقات علوم دارویی جایگاه ویژه‌ای در نظام ملی پژوهش سلامت كشورها دارد. از طرف دیگر، سیاست‌گزاری و برنامه‌ریزی برای فعالیت‌های پژوهشی آتی، نیازمند ارزیابی توصیفی و نقد تولید علم در دهه‌های گذشته است. هدف از انجام مطالعه حاضر، ارزیابی روند تحقیقات علوم دارویی ایرانی منتشر شده در نشریات بین‌المللی و مقایسه آن با سایر كشورهای خاورمیانه و آفریقای شمالی از طریق تحلیل علم‌سنجی در طی سال‌های 1996 لغایت 2006 میلادی بود.

روش بررسی: پژوهش حاضر یك مطالعه بوم‌شناختی و ابزار مطالعه، پایگاه‌های داده‌ای ISI: Web of Science، Scopus و International Pharmaceutical Abstract (IPA) بود. مستندات نمایه شده در حیطه موضوعی علوم دارویی (داروسازی، فارماكولوژی، سم‌شناسی و شیمی دارویی) طی 11 سال (2006-1996 میلادی) برای ایران و 13 كشور منطقه خاورمیانه و آفریقای شمالی در این سه پایگاه مورد جستجو قرار گرفته، از نظر كمی اندازه‌گیری و تحلیل شد. تحلیل داده‌ ها با استفاده از دو نرم ‌افزار Excel و SPSS انجام گرفت.

یافته‌ها: در مجموع 11 سال اخیر، كشور ایران از نظر تعداد اسناد علوم دارویی نمایه شده در بین كشورهای خاورمیانه و آفریقای شمالی در هر سه پایگاه داده‌ای WOS، Scopus و IPA رتبه دوم را پس از كشور مصر دارد. تحلیل روند مستندات علوم دارویی پایگاه‌های مذكور در طی این سال‌ها بیانگر آن است كه در سال‌های 2004 تا 2006، رتبه ایران در دو پایگاه WOS و Scopus به مقام اول ارتقا یافته و این موضوع در سال‌های 2005 و 2006 در پایگاه IPA نیز صادق است. رتبه‌بندی تعداد تطبیق یافته اسناد علوم دارویی كشورهای مورد مطالعه بر اساس درآمد ناخالص ملی (GDP) و جمعیت هر كشور، بیانگر رتبه چهارم ایران در پایگاه داده‌ای Scopus و IPA و رتبه پنجم در پایگاه داده‌ای WOS است.

نتیجه‌گیری: در سال‌های اخیر كشور ایران از نظر تولید مطلق علوم دارویی در بین كشورهای مورد مطالعه توانسته است به رتبه اول دست یابد. حفظ این مقام در سال‌های آینده، نیازمند برنامه‌ریزی و توجه كافی به بهره‌برداری از پتانسیل دانشگاه‌ها و مراكز تحقیقاتی در حوزه علوم دارویی و علوم بین ‌رشته‌ای است.


واژه‌هاي كليدي: داروسازی؛ شیمی دارویی؛ داروشناسی؛ پایگاه‌های اطلاعاتی.


تمام متن:

PDF



Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial 4.0 International license (https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/). Noncommercial uses of the work are permitted, provided the original work is properly cited.