دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی- درمانی استان اصفهان مدیریت اطلاعات سلامت 1735-7853 22 شماره4(زمستان) 2026 12 22 Analyzing Research Trends in the Field of Artificial Intelligence and Health Literacy: A Scientometric Approach تحلیل روندهای پژوهش در حوزه هوش مصنوعی و سواد سلامت: با رویکرد علم‌سنجی 33295 10.48305/him.2026.45888.1359 FA سیف اله اندایش استادیار/ دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه خلیج فارس. بوشهر. ایران 0000-0002-0095-4272 Journal Article 2025 11 14 Objective: This study aims to analyze the knowledge structure, scientific trends, and thematic evolution of research on artificial intelligence and health literacy using a scientometric approach.<br><br>Methods: This study was conducted using a bibliometric approach. Data were retrieved from the Scopus database without time restrictions. A total of 2,864 documents published between 1983 and 2025 were selected for analysis. The data were imported into Bibliometrix software.<br><br>Results: The findings indicate that this field has experienced sustained and accelerated growth with an annual growth rate of 4.95%. The scientific collaboration network shows that the United States, with the highest number of links, is at the center of the network. The co-occurrence map identified four main themes: health education and language models, clinical applications, methodology and technical assessment, and mental health. Thematic evolution analysis revealed three distinct phases: expert systems (1983-2005), digital technologies and modern infrastructures (2005-2018), and generative AI and large language models (2018-2024). In the strategic diagram, the combination of "AI-ChatGPT-health literacy" was identified as a motor theme with high centrality and impact.<br><br>Conclusion: The field of AI and health literacy has evolved from expert systems to large language models, and the integration of ChatGPT with health literacy has been identified as a strategic research front.<br><br>Keywords: Artificial Intelligence, Health Literacy, Large Language Models, Health Education<br><br>Key Message: AI in healthcare has evolved from expert systems to large language models. Advancing this emerging field at the intersection of health literacy requires a comprehensive approach to ethics, interdisciplinary collaboration, and modern infrastructure. هدف این پژوهش، تحلیل ساختار دانشی، روندهای علمی و تحول موضوعی پژوهش‌های مرتبط با هوش مصنوعی و سواد سلامت با رویکرد علم‌سنجی است. .<br><br>روش‌بررسی: این مطالعه با رویکرد کتابسنجی انجام شد. داده‌ها از پایگاه اسکوپوس و بدون محدودیت زمانی گردآوری شد. 2864 سند منتشرشده طی سال‌های 1983 تا 2025 برای تحلیل انتخاب شد. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از نرم‌افزار VOSviower و Bibliometrix انجام شد.<br><br>یافته‌ها : نتایج نشان می‌دهد که این حوزه با نرخ رشد سالانه ۴.۹۵ درصد رشد پایدار و شتابانی داشته است. الگوی همکاری علمی کشورها نشان می‌دهد که ایالات متحده آمریکا با بیشترین پیوندها در مرکز شبکه قرار دارد. نقشه هم‌واژگانی چهار محور اصلی را مشخص کرد: آموزش سلامت و مدل‌های زبانی، کاربردهای بالینی، روش‌شناسی و سنجش فنی و سلامت روان. تحلیل تحول موضوعی نیز سه فاز متمایز را نشان داد: سیستم‌های خبره (۱۹۸۳-۲۰۰۵)، فناوری‌های دیجیتال و زیرساخت‌های نوین (۲۰۰۵-۲۰۱۸)، و هوش مصنوعی مولد و مدل‌های زبانی بزرگ (۲۰۱۸-۲۰۲۴). در نقشه موضوعی، ترکیب «هوش مصنوعی-ChatGPT-سواد سلامت» به عنوان موضوعی راهبردی با مرکزیت و تأثیرگذاری بالا شناسایی شد. <br><br>نتیجه‌گیری: حوزه هوش مصنوعی و سواد سلامت از سیستم‌های خبره به مدل‌های زبانی بزرگ تحول یافته و ترکیب ChatGPT با سواد سلامت به عنوان جبهه پژوهشی راهبردی شناسایی شده است. <br><br>واژه‌های کلیدی: هوش مصنوعی، سواد سلامت، مدل‌های زبانی بزرگ، آموزش سلامت <br><br>پیام کلیدی: هوش مصنوعی در سلامت از سیستم‌های خبره به مدل‌های زبانی بزرگ تحول یافته است. پیشبرد این حوزه نوظهور در تلاقی با سواد سلامت، نیازمند رویکردی جامع به اخلاق، همکاری میان‌رشته‌ای و زیرساخت‌های نوین است.