تاثیر حمایت اجتماعی ادراک شده از شبکه های اجتماعی بر دانش دیابتی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محبوبه عارفی 1
حسن بهزادی 2
مجتبی کفاشان کاخکی 3
علی اکبر رئوف صائب 4
1 کارشناسی ارشد، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد،مشهد،ایران
2 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
4 پزشک عمومی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران
10.48305/him.2025.45534.1330
چکیده
مقدمه: حضور بیماران دیابتی در شبکه‌های اجتماعی سبب می‌شود تا آنان نوعی حمایت اجتماعی را ادراک نمایند و این حمایت نقش مهمی در دانش‌بیماری آنان ایفا می‌کند. از این رو، هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر حمایت اجتماعی درک شده از شبکه‌های اجتماعی بر دانش دیابتی بیماران‌ مبتلا به دیابت نوع دو است.

روش بررسی: پژوهش حاضر از نظر روش پیمایشی و کاربردی است. جامعه آماری پژوهش را بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 مراجعه-کننده به کلینیک تخصصی دیابت ایران شهر مشهد، تشکیل دادند که 170 نفر به عنوان نمونه تعیین شد. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه‌ای محقق ساخته بر مبنای پژوهش‌های پیشین بود که پایایی آن از طریق آزمون آلفای کرونباخ و روایی از طریق روایی همگرا و روایی واگرا مورد تأیید قرار گرفت. تحلیل داده‌ها با استفاده از شاخص‌های آمار توصیفی، آمار استباطی و روش مدلسازی معادلات ساختاری انجام شد.

یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد که حمایت اجتماعی ادراک شده از شبکه‌های اجتماعی بر دانش دیابتی بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 تاثیر مثبت و معناداری دارد و با افزایش حمایت اجتماعی ادراک شده دانش دیابتی بیماران نیز افزایش می‌یابد. همچنین، مشخص شد که 9/25 درصد از تغییرات "دانش دیابتی " از طریق حمایت اجتماعی ادراک شده از شبکه‌های اجتماعی توضیح داده شده است که سهم قابل توجهی محسوب می‌گردد.

نتیجه‌گیری: شبکه‌های اجتماعی بستری را برای ارائه حمایت اجتماعی به دو شکل حمایت اطلاعاتی، و حمایت عاطفی فراهم می-کنند. این دو حمایت مستتر در شبکه‌های اجتماعی، می‌توانند بیماران را در مدیریت بهتر بیماری و افزایش آگاهی و اطلاعات خود یاری کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The Impact of Perceived Social Support from Social Networks on Diabetes Knowledge in Patientswith Type 2 Diabetes

نویسندگان English

Mahbobeh Arefi 1
Hassan Behzadi 2
Mojtaba Kaffashan Kakhki 3
Ali Akbar Raof Saeb 4
1 MSc , Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Education and Psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Associate Professor , Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Education and Psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Assistance Professor , Department of Knowledge and Information Science, Faculty of Education and Psychology, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
4 Medical University of Mashhad
چکیده English

Introduction:Implementation of outsourcing strategies within the health system has been introduced as a managerial approach to
enhance efficiency and equity in service delivery at urban fringe comprehensive health centers; however, it faces multiple challenges
and opportunities that require systematic investigation. This study was conducted in the metropolitan area of Mashhad with the aim
of developing an evidence based, data driven model for effective outsourcing implementation.
Methods: Employing the Grounded Theory approach, this qualitative research utilized semi structured interviews with health
system experts. Data were analyzed through open, axial, and selective coding using MAXQDA 20. During selective coding, the
core category was extracted, which interacted with causal, contextual, intervening, strategic, and consequential conditions to
formulate the final theoretical narrative.
Results: Six conceptual categories emerged from the data analysis, including three categories (and seven subcategories) of
challenges namely, limited financial resources, weak monitoring systems, and low public trust and three categories (and six
subcategories) of opportunities including access to local private providers, active community participation, and policy support.
Conclusion: The category of “payment and financial incentives” was identified as the central connecting axis among other
structural, contextual, and intervening factors. This finding suggests that any reform in health service outsourcing policies should
focus on redesigning payment systems, enhancing contract transparency, and strengthening monitoring and technological
infrastructures.

کلیدواژه‌ها English

Outsourcing
Health services
Comprehensive health centers
Urban periphery
Grounded theory
Health policy
Servicedelivery
1. World Health Organization. Diabetes [Online]. 2023 [cited 2025 Aug 5]. Available from: URL: https://www.who.int/healthtopics/diabetes#tab=tab_1
2. Amirshahi M, Nahbandani S. The statistical facts of diabetes in 2022 (Why is diabetes statistics increasing and becoming the fastest growing chronic
disease?). J Diabetes Nurs 2022; 10(2):1886-8. [In Persian] .
3. Khamseh ME, Sepanlou SG, Hashemi-Madani N, Joukar F, Mehrparvar AH, Faramarzi E, et al. Nationwide prevalence of diabetes and prediabetes
among Iranian adults: analysis of data from PERSIAN cohort study. Diabetes Ther 2021; 12:2921-38 .
4. Koetsenruijter J, van Eikelenboom N, van Lieshout J, Vassilev I, Lionis C, Todorova E, et al. Social support and self-management capabilities in
diabetes patients: An international observational study. Patient Educ Couns 2016; 99(4):638-43 .
5. Ahola AJ, Groop PH. Barriers to self-management of diabetes. Diabet Med 2013; 30(4):413-20 .
6. Sherbourne CD, Stewart AL. The MOS social support survey. Soc Sci Med 1991; 32(6):705-14 .
7. Snoek FJ, Skinner TC. Psychological aspects of diabetes management. Medicine 2002; 30:83 .
8. Hurst CP, Rakkapao N, Hay K. Impact of diabetes self-management on glycemic control in Type 2 Diabetes: A multi-center study in Thailand.
PLoS One 2020; 15(12):e0244692 .
9. Karamghadiri N, Hassanabadi H, Mojtabai R, Hatami M, Nikoosokhan A, Meysamie A. The Expert Patient: A new approach to Type 2 Diabetes
self-management. Clin Psychol Pers 2020; 17(2):47-61. [In Persian].
10. Rahimian Bouger E, Mohajeri Tehrani MR, Besharat MA, Tale'pasand S. Psychological, social, and structural determinants of diabetes selfmanagement. Iran J Endocrinol Metab 2011; 13(5):467-78. [In Persian] .
11. Smalls BL, Walker RJ, Hernandez-Tejada MA, Campbell JA, Davis KS, Egede LE. Associations between coping, diabetes knowledge, and selfcare behaviors in adults with type 2 diabetes. J Diabetes Complications 2012; 26(5):415-9 .
12. Huang C, Yu W, Wang S. Exploring the effect of online social support on health-related quality of life in type 2 diabetes patients: A study in Taiwan.
J Health Psychol 2016; 21(6):1099-110. https://doi.org/10.1177/1359105314550472
13. Jang Y, Kim G, Kim J. The role of online social support in improving quality of life among patients with type 2 diabetes: A South Korean perspective.
J Health Promot Behav 2017; 32(9):151-60. https://doi.org/10.1016/j.jhpb.2017.05.004
14. Roth JD, Cumella EJ, Rudolph AE. Online social support and diabetes self-management: a comparative study of support communities for individuals
with type 2 diabetes. Diabetes Spectr 2017; 30(3):186-92 .
15. Hilliard ME, Sparling K, Hitchcock J, Oser TK, Hood KK. Social support in type 1. J Pediatr Psychol 2016; 41(8):896-905 .
16. Hsieh L, Chang Y. The impact of social media on perceived social support and health outcomes: A study on type 2 diabetes patients in Australia.
Int J Med Res 2019; 28(3):187-99. https://doi.org/10.1097/jimr.0000000000000176
17. Besharat MA. Multidimensional Scale of Perceived Social Support: Questionnaire, administration method, and scoring. Dev Psychol Iran Psychol
2019; 15(60):447-9. [In Persian] .
18. Mehrabbeik A, Azizi R, Rahmanian M, Namiranian N, Shukohifar M, et al. Design and Psychometrics of Diabetes Knowledge Questionnaire. J
Med Edu 2022; 21(1):e130597. https://doi.org/10.5812/jme-130597
19. Fornell C, Larcker DF. Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. J Mark Res 1981; 18:39-50 .
20. Greene JA, Choudhry NK, Kilabuk E, Shrank WH. Online social networking by patients with diabetes: a qualitative evaluation of communication
with Facebook. J Gen Intern Med 2011; 26(3):287-92 .
21. Zhang Y, He D, Sang Y. Facebook as a platform for health information and communication: a case study of a diabetes group. J Med Internet Res
2018; 20(5):e17134 .
22. Farmer AD, Bruckner Holt CEM, Cook MJ, Hearing SD. Social networking sites: a novel portal for communication. Postgrad Med J 2009;
85(1007):455-9 .
23. Gleeson-Kreig J. Social support and physical activity in type 2 diabetes a social-ecologic approach. Diabetes Educ 2008; 34(6):1037-44 .
24. Lee AA, Piette JD, Heisler M, Janevic MR, Rosland AM. Diabetes self-management and glycemic control: The role of autonomy support from
informal health supporters. Health Psychol 2019; 38(2):122 .
25. Goldstein S, Zuckerman JD, Warner JJ. The role of social support in diabetes management. Diabetes Care 2014; 37(5):1347-56 .
26. Platt T, Platt J. Social media use by individuals with diabetes. J Diabetes Sci Technol 2013; 7(3):622-9 .
مدیریت اطلاعات سلامت
دوره 22، شماره 2(تابستان)
تابستان 1404
صفحه 83-89