طراحی و اعتباریابی ابزار سنجش عوامل مؤثر بر جذب گردشگران پزشکی در نظام سلامت ایران: یک مطالعه ترکیبی اکتشافی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد دهقانی محمودآبادی 1
ایروان مسعودی اصل 2
سعاد محفوظ پور 1
سمیه حسام 1
1 گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، ایران
2 استاد مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، گروه مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران،
10.48305/him.2026.45954.1365
چکیده
مقدمه
گردشگری پزشکی به ‌عنوان یکی از زیرشاخه‌های صنعت گردشگری و یکی از پتانسیل‌های بالقوه اقتصادی، می‌تواند نقش مهمی در بهبود وضعیت اقتصادی کشورها ایفا کند. هدف این تحقیق طراحی الگوی عوامل موثر بر جذب گردشگران پزشکی در نظام سلامت ایران می باشد.
روش بررسی:
این یک تحقیق کمی است که در دو گام انجام شده است. گام اول شناسایی عوامل موثر جذب گردشگران پزشکی در نظام سلامت ایران با استفاده از روش تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی با استفاده از نرم‌افزار LISREL را دنبال کرد. جامعه آماری این گام، دانشجویان کارشناسی ارشد رشته مدیریت گردشگری بودند. در گام دوم جهت ارائه الگو و سطح بندی عوامل موثر جذب گردشگران پزشکی در نظام سلامت ایران از روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری و نظر خبرگان بهره گرفته شده است.
یافته ها:
جذب گردشگران پزشکی به ترکیب هماهنگ و یکپارچه‌ای از عوامل تخصصی، اقتصادی، بازاریابی، حمایتی، زیرساختی، سیاسی، فرهنگی، و منابع انسانی وابسته است. بازاریابی و ارتباطی، عوامل حمایتی و توسعه‌ای و ارائه خدمات تخصصی به عنوان تاثیر‌پذیرترین عوامل شناسایی شدند. همچنین عوامل سیاسی و اجتماعی، عوامل اقتصادی و عوامل فرهنگی به عنوان تاثیرگذارترین عوامل شناخته شدند.
نتیجه‌گیری:
توسعه پایدار صنعت گردشگری پزشکی در ایران نیازمند رویکردی چندبعدی و هماهنگ است که لازم است هشت مولفه شامل عوامل سیاسی و اجتماعی، عوامل بازاریابی و ارتباطی، عوامل حمایتی و توسعه‌ای، عوامل زیرساختی و مدیریتی، ارائه خدمات تخصصی، منابع انسانی و کادر درمان مجرب، عوامل اقتصادی و عوامل فرهنگی مورد توجه قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
گردشگری
گردشگری پزشکی
گردشگری سلامت
ایران
موضوعات

عنوان مقاله English

Modeling the Determinants of Medical Tourist Attraction in the Iranian Health System

نویسندگان English

Mohammad dehghani Mahmoodabadi 1
Iravan Masoudi asl 2
Soad Mahfoozpour 1
Somayeh Hesam 1
1 1- Department of Health Services Management, Science & Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Department of Healthcare Services Management, School of Health Management & Information Sciences, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran.
چکیده English

Introduction: Medical tourism, as a subcategory of the tourism industry and a significant potential economic driver, can play a substantial role in improving the economic conditions of countries. The aim of this study is to design a model of the factors influencing the attraction of medical tourists within Iran’s healthcare system.



Methods: In terms of purpose, this research is developmental and, through an inductive approach, takes on an exploratory–analytical nature in the form of a quantitative study. The research was conducted in two stages. In the first stage, the factors affecting the attraction of medical tourists in Iran’s healthcare system were identified using exploratory and confirmatory factor analysis with the LISREL software. The statistical population in this stage consisted of graduate students in tourism management. In the second stage, in order to propose a model and categorize the influencing factors, the Interpretive Structural Modeling (ISM) method and expert opinions were employed.



Results: The attraction of medical tourists depends on a coordinated and integrated combination of specialized, economic, marketing, supportive, infrastructural, political, cultural, and human resource-related factors. Marketing and communication factors, supportive and developmental factors, and the provision of specialized services were identified as the most affected variables. In addition, political and social factors, economic factors, and cultural factors were recognized as the most influential variables.



Conclusion: Sustainable development of the medical industry in Iran is a multidimensional and coordinated requirement that requires attention to eight components including political and social factors, marketing and communication factors, support and development factors, infrastructure and management factors, provision of specialized services, human resources and experienced medical staff, economic factors, and cultural factors.

کلیدواژه‌ها English

Tourism
Medical Tourism
Health Tourism
Iran
1.      Balouchi M, Aziz YA. Examining the antecedents of medical tourists' use of social media from the standpoint of self-efficacy. Journal of Hospitality and Tourism Insights. 2024 Apr 30;7(2):1238-62.
2.      Goodarzi  M.. Explaining and Analyzing the Effect of Brand Value Components on Medical Tourism Development: A Case Study of Ahvaz Metropolis. Spatial Planning. 2025; 15(2): 1-34. Doi: 10.22108/sppl.2025.142383.1803. [Persian] 
3.      Fengmin, Z., Baijun, W., Jiangtao, B., Li, L., & Patwary, A. K. (2022). Investigating revisit intention of medical tourists in China through nutritional knowledge, perceived medical quality, and trust in the physiologist: A recommendation on health tourism policy measures. Frontiers in Public Health.2022, 10, 893497.
4.      Biswas T, Rai A. Medical travel from north–east India: an assessment of domestic medical tourists’ travel profile and experience. Asian Geographer. 2024 Jan 2;41(1):95-119.
5.      Hosseinabadi N, Badizadeh A, Zaboli R, Nemati A. Challenges and Solutions in Medical Tourism at Iran University of Medical Sciences: A Qualitative Study. Medical Journal of the Islamic Republic of Iran. 2025 Jan 7;39:5. [Persian] 
6.      Jalilian H, Khodayari‐Zarnaq R, Rahmani H, Torkzadeh L. Medical tourism attribute competitiveness: An importance–performance analysis. International Journal of Tourism Research. 2024 Sep;26(5):e2770. [Persian] 
7.      Mahmoudabadi MD, Asl IM, Mahfoozpour S, Hessam S. Identifying the Research Extent of Medical Tourism in the World and the Components of Attracting Medical Tourists in Iran. Journal of Shahid Sadoughi University of Medical Sciences. 2023;.32(3):7695-7696. [Persian] 
8.      Mohammadipour, E., & Mazroui Nasrabadi, E. Risk and resilience in the medical tourism supply chain: A mixed-method study in Iran. Turyzm/Tourism. 2024; 34(1), 7-34. [Persian] 
9.      Khazaee-Pool M, Malekzadeh R, Abedi G, Rastegar H. Analysis of the factors affecting the development of the health tourism industry: a case study of Mazandaran province, Iran. Payesh (Health Monitor). 2024 Aug 15;23(4):529-49. [Persian] 
10.   Shaygani F, Jahangiri S, Roozegar MH, Kavosi Z, Marzaleh MA. Investigating the quality of Iranian hospitals’ websites and their association to the Province’s share of medical tourism. BMC Research Notes. 2023 Nov 14;16(1):332. [Persian] 
11.   Livani H, Farhadi Mahalli A. & Matoufi A. Key Requirements Affecting the Implementation of Medical Tourism Policies in Gorleston Province. Tourism Management Studies. 2022; 17(58), 199-233. Doi: 10.22054/tms.2022.67209.2704. [Persian] 
12.   Khosravi Farsani A., Hesam S. & Vahdat Sh. Factors influencing medical tourism attraction in selected educational and treatment hospitals of Shahid Beheshti University in 2022. Health Care Management Quarterly.2023; 14(2). [Persian] 
13.   Asaadi M., Basooli M ,  Derakhsh S. Identifying and analyzing indicators influencing the selection of health tourism destinations from the perspective of elderly medical tourists. Cultural Tourism Quarterly. 2022; 3(10). [Persian] 
14.   Mirzaei A, Hosseini F. A review of factors influencing the development of medical tourism in Iran and neighboring countries. Proceedings of the 5th International Congress on Agricultural Development, Natural Resources, Environment, and Tourism, Tabriz, Iran. 2021 [Persian] 
15.   Goodarzi M. Investigating and analyzing cultural dimensions affecting the attraction of Iraqi medical tourists to Ahvaz city. Quarterly Journal of Social Development (Previously Human Development). 2021 May 22;15(3):1-28. [Persian] 
16.   Smith R, Álvarez MM, Chanda R. Medical tourism: a review of the literature and analysis of a role for bi-lateral trade. Health policy. 2011 Dec 1;103(2-3):276-82.
17.   Ormond M, Sulianti D. More than medical tourism: lessons from Indonesia and Malaysia on South–South intra-regional medical travel. Current Issues in Tourism. 2017 Jan 2;20(1):94-110.
18.   Connell J. Medical tourism: Sea, sun, sand and surgery. Tourism management. 2006 Dec 1;27(6):1093-100. 
19.   Lunt N, Smith R, Exworthy M, Green ST, Horsfall D, Mannion R. Medical tourism: Treatments, markets and health system implications: A scoping.  
20.   Bookman M. Medical tourism in developing countries. Springer; 2007 Aug 6.

XML
اصل مقاله 953.62 K
فایل‌های تکمیلی/اضافی
1365-ok.pdf