واکاوی نقش واسطه‌ای اعتماد در رابطه بین هوش مصنوعی و پویایی ارتباطات میان کتابداران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سیف اله اندایش 1
زهرا کیان راد 2
1 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران
2 دکترا ، علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.48305/him.2026.46195.1393
چکیده
مقدمه: پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش اعتماد در رابطه بین هوش مصنوعی و پویایی‌های ارتباطی در میان کتابداران پزشکی انجام شده است.
روش بررسی: پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ شیوه گردآوری داده ها، توصیفی- همبستگی است. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه کتابداران شاغل در کتابخانه‌های دانشگاه‌های علوم پزشکی شهر تهران بود. با استفاده از فرمول کوکران و با در نظر گرفتن پارامترهای آماری استاندارد، حجم نمونه پژوهش 137 نفر تعیین گردید. به‌منظور سنجش متغیرهای پژوهش، از ابزارهای معتبر و استاندارد استفاده شد. به‌منظور بررسی روایی ابزار اندازه‌گیری، از روایی همگرا و روایی واگرا بهره گرفته شد. تحلیل داده‌ها از روش مد‌ل‌سازی معادلات ساختاری با Smart PLS انجام شد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد هوش مصنوعی بر پویایی ارتباطات با مقدار ضریب مسیر (616/0) تاثیر مثبت و معنی داری دارد. و همچنین هوش مصنوعی بر اعتماد با مقدار ضریب مسیر(798/0) تاثیر مثبت دارد. اعتماد بر پویایی ارتباطات با مقدار ضریب مسیر(512/0) تاثیر مثبت و معنی داری دارد.
نتیجه‌گیری: هوش مصنوعی علاوه بر تاثیر مستقیم بر پویایی ارتباطات، از طریق تقویت اعتماد نیز به‌طور غیرمستقیم این متغیر را تحت تاثیر قرار می‌دهد. از آنجا که اثر مستقیم هوش مصنوعی بر پویایی ارتباطات پس از وارد کردن متغیر اعتماد همچنان معنادار باقی ماند، اعتماد تنها بخشی از این رابطه را تبیین می‌کند و نه تمام آن. این یافته بر اهمیت توجه هم‌زمان به ابعاد فناورانه و انسانی در پیاده‌سازی هوش مصنوعی در کتابخانه‌های علوم پزشکی تأکید دارد و نشان می‌دهد که تحقق مزایای ارتباطی هوش مصنوعی مستلزم ایجاد و تقویت اعتماد در میان کتابداران است.
کلیدواژه‌ها
هوش مصنوعی
اعتماد
پویایی ارتباطات
کتابداران پزشکی
موضوعات

عنوان مقاله English

Exploring the Mediating Role of Trust in the Relationship Between Artificial Intelligence and Communication Dynamics Among Librarians

نویسندگان English

Seifallah Andayesh 1
Zahra Kianrad 2
1 Assistant Professor, Knowledge and Information Science, Faculty of Literature and Humanities, Persian Gulf University, Bushehr, Iran
2 PhD , knowledge and information science, University of Tehran. Tehran. Iran
چکیده English

Introduction: This study aimed to investigate the mediating role of trust in the relationship between artificial intelligence (AI) and communication dynamics among medical librarians.
Methods: This applied, descriptive-correlational study was conducted among librarians working in the libraries of medical universities in Tehran. Using Cochran's formula and standard statistical parameters, a sample of 137 participants was selected. Data were collected using validated and standardized questionnaires. The measurement model was evaluated through convergent and discriminant validity, and the data were analyzed using Structural Equation Modeling (SEM) with SmartPLS software.
Results: The findings indicated that artificial intelligence had a positive and significant effect on communication dynamics (path coefficient = 0.616). Artificial intelligence also had a positive effect on trust (path coefficient = 0.798), while trust positively and significantly influenced communication dynamics (path coefficient = 0.512).
Conclusion: The findings revealed that artificial intelligence influences communication dynamics not only directly but also indirectly through enhancing trust. Since the direct effect of artificial intelligence on communication dynamics remained significant after introducing trust into the model, trust was found to partially mediate this relationship. These findings highlight the importance of considering both technological and human factors when implementing artificial intelligence in medical libraries and suggest that realizing the communicative benefits of AI depends on fostering trust among medical librarians.

کلیدواژه‌ها English

Artificial intelligence
Trust
Communication dynamics
Medical librarians
1.      Taleb HM, Mahrose K, Abdel-Halim AA, Kasem H, Ramadan GS, Fouad AM, et al. Using artificial intelligence to improve poultry productivity–a review. Annals of Animal Science. 2025;25(1):23-33.
2.      Madan R, Ashok M. AI adoption and diffusion in public administration: A systematic literature review and future research agenda. Government Information Quarterly. 2023;40(1):101774.
3.      Affum MQ. The Transformative Impact of Artificial Intelligence on Library Innovation. Library Philosophy & Practice. 2023.
4.      Hilt K. What Does the Future Hold for the Law Librarian in the Advent of Artificial Intelligence?/Que réserve l'avenir pour le bibliothécaire de droit avec la venue de l'intelligence artificielle?. Canadian Journal of Information and Library Science. 2017;41(3):211-27.
5.      Zurek EE, Guerrero G, Reyes C, Hernández RJ, Jabba D, Wightman PM, et al. Fast identification process of library call numbers for on the shelf books using image processing and artificial intelligence techniques. Ieee symposium on industrial electronics & applications. 2013:222-6.
6.      Harisanty D, Anna NEV, Putri TE, Firdaus AA, Noor Azizi NA. Leaders, practitioners and scientists' awareness of artificial intelligence in libraries: a pilot study. Library Hi Tech. 2024;42(3):809-25.
7.      Ali MY, Naeem SB, Bhatti R. Artificial Intelligence (AI) applications and usage among the LIS professionals of Pakistan. Journal of Librarianship and Information Science. 2025 Sep;57(3):787-800.
8.      Phillips ME, Chen J. Machine learning for name type classification in library metadata. Proceedings of the Association for Information Science and Technology. 2017;54(1):773-4.
9.      Herron J. Intelligent Agents for the Library. Journal of Electronic Resources in Medical Libraries. 2017;14(3-4):139-44. https://doi.org/10.1080/15424065.2017.1367633.
10.   Wu J, Williams KM, Chen H-H, Khabsa M, Caragea C, Tuarob S, et al. Citeseerx: Ai in a digital library search engine. AI Magazine. 2015;36(3):35-48.
11.   James AB, Filgo EH. Where does ChatGPT fit into the Framework for Information Literacy? The possibilities and problems of AI in library instruction. College & Research Libraries News. 2023;84(9):334.
12.   Guth L, Vander Meer P. Telepresence robotics in an academic library. Library Hi Tech. 2017;35(3):408-20.
13.   Subaveerapandiyan A, Sunanthini C, Amees M. A study on the knowledge and perception of artificial intelligence. IFLA journal. 2023;49(3):503-13.
14.   Baig K, Altaf A, Azam M. Impact of AI on Communication Relationship and Social Dynamics: A qualitative Approach. Bulletin of Business and Economics (BBE). 2024;13(2):282-9.
15.   Florea NV, Croitoru G. The impact of artificial intelligence on communication dynamics and performance in organizational leadership. Administrative Sciences. 2025;15(2):33.
16.   Guzman AL, Lewis SC. Artificial intelligence and communication: A human–machine communication research agenda. New media & society. 2020;22(1):70-86.
17.   Dale R. The return of the chatbots. Natural language engineering. 2016;22(5):811-7.
18.   Pariser E. The filter bubble: What the Internet is hiding from you: penguin UK; 2011.
19.   Giles P. The Age of Surveillance Capitalism: The Fight for a Human Future at the New Frontier of Power: By Shoshana Zuboff, New York, Public Affairs-Hachette Book Group, 2019, X+ 692 Pp., US 38.00(Hardback),ISBN978-1-781256848/ 19.99 (e-Book), ISBN 978 1 78283 274 4. Routledge; 2019 Nov 2.
20.   Huang L, Cooke NJ, Gutzwiller RS, Berman S, Chiou EK, Demir M, et al. Distributed dynamic team trust in human, artificial intelligence, and robot teaming.  Trust in human-robot interaction: Elsevier; 2021. 301-19.
21.   Mayer RC, Davis JH, Schoorman FD. An integrative model of organizational trust. Academy of management review. 1995;20(3):709-34.
22.   Zerilli J, Bhatt U, Weller A. How transparency modulates trust in artificial intelligence. Patterns. 2022 Apr 8;3(4).
23.   Brynjolfsson E, Mitchell T. What can machine learning do? Workforce implications. Science. 2017;358(6370):1530-4.
24.   Chen D, Esperança JP, Wang S. The Impact of Artificial Intelligence on Firm Performance: An Application of the Resource-Based View to e-Commerce Firms. Frontiers in Psychology. 2022;Volume 13 - 2022.
25.   Chaturvedi PD. Business communication: Concepts, cases, and applications: Pearson Education India; 2011.
26.   Glikson E, Woolley AW. Human trust in artificial intelligence: Review of empirical research. Academy of management annals. 2020;14(2):627-60.
27.   Dun B. Communication Dynamics, Trust Dynamics, and Organizational Performance of Employees in Selected Financial Institutions in China. Journal of Business and Management Studies. 2025;7(3):120-7. https://doi.org/10.32996/jbms.2025.7.3.11.